Hazırlayan: Ramazan KARAKALE
ENRİCO FERMİ (1901-1954)
Roma' da doğdu. Hem denel hem de kuramsal fiziğe temel katkılarda
bulunmuş çok yönlü bir İtalyan fizikçi. Yükseköğrenimini
Pisa' da tamamladı. 26 yaşındayken Roma Üniversitesi'nde profesör oldu.
Nötronlar,1932'de Chadwick tarafından gözlenmişti. Fermi, nötronları çekirdekler üzerine yollayan deneyler yaptı. 1938 yılında nötronları kullandığı deneysel çalışmaları için Nobel Ödülünü aldı. Çok iyi bir hafızaya sahipti. Dante’nin İlahi Komedya’sını ve Aristo’nun bir çok eserini ezbere bilirdi. Çok karışık problemleri çözmedeki büyük becerisi nedeniyle kendisine kahin gözüyle bakanlar bile vardı. Kendisi, aynı zamanda,deneysel fizik ve fizik eğitiminde de büyük beceriye sahipti. Amerika'ya ilk geldiği günlerde satın aldığı otomobili yolda bozulmuş,büyük üzüntüye düşmüş,en yakın benzin istasyonunda arabasını tamir etmiş istasyon sahibinden iş önerisi almıştır.
Kuramsal fizikte özellikle Fermi -Dirac istatistikleri ( 1927) ve beta
bozunumu kuramıyla ( 1934) ünlüdür. İtalya'daki faşist yönetimden
kaçarak ABD'de Columbia Üniversitesine geldikten kısa süre sonra,
Almanya' da çekirdeğin parçalandığı haberini aldı ve hemen deneylere
başladı. Bu, nükleer kuvvet araştırmalarının başlangıcıydı. Fermi' nin
öncülüğünde Şikago Üniversitesinde kurulan nükleer reaktör, 2 Aralık
1942 tarihinde kritik kütleye erişti ve zincirleme tepkimelerin
olabilirliğini kanıtladı. Savaştan sonra fiziğe yeniden eğildi. Şikago
Üniversitesine bir siklotron kurdu ve pionlarla deneylere başladı. Ne
yazık ki 53 yaşında iken kanser nedeniyle aramızdan ayrıldı.
Fermi doğal bir önderdi ve onun yarattığı geleneklerin bir çoğu
onunla ilgili pek çok öyküyle birlikte Şikago Üniversitesinde hala
yaşamaktadır. Her şeyi kolay anlaşılabilir kılan parlak dersler veren
Fermi, doktora öğrencilerine çok zor mezuniyet sınavları vermekle de
ünlüydü." Y.Nambu, Kuarklar adlı kitabında şöyle der: Fermi' yi
ilk kez bir konferans verirken gördükten sonra bir arkadaşına mektubunda
şunu yazmıştı:
Fermi sahnede bir Kabuki oyuncusu gibiydi.