Hazırlayan: Ramazan KARAKALE
ALFRED E. STOCK (1876 - 1946)
Alfred E. Stock, yirminci yüzyılın en büyük anorganik kimyacılarından biriydi.S ayıları 250'den fazla olan araştırmalarında, parlak bir deney tekniği ve inandırıcı bir mükemmellik göze çarpar. Zaten bor hidrürler hakkında engellerle dolu incelemelerini yapabilmesi ve kimyanın bir bölümünde, hiç olmazsa on yıl kadar dünyanın bir numaralı otoritesi olabilmesi için böyle niteliklere sahip olması gerekirdi. anorganik maddelerin adlandırma sisteminin (bu sistemde yükseltgenme basamakları romen rakamları ile gösterilir) "Stock sistemi" olarak anılması çok yerindedir.
Stock, Polonyanın Danzig kentinde doğdu. Bilime olan eğilimi, çocukluğunda yaptığı kertenkele, kelebek ve bitki koleksiyonlarından belliydi.Yüksek öğrenimini berlin üniversitesinde yaptı. O sırada kimya öğrenimi yapmak öylesine sınırlıydı ki, bu parlak deneyci laboratuvarda bir masaya yerleşebilmek için üç dönem (sömestr) beklemek durumunda kalmıştı. 1899 da berlin Üniversitesinde Ph. D. ünvanını aldı.
Genç Alfred, 1900 den az sonra yaşamının en önemli çalışmasına, yani bor kimyasını incelemeye başladı. Her kalıba girebilen karbon atomunun bu komşusunun kimyasal özeliklerinin, o dönemde hemen herkesin kabul ettiği gibi, sınırlı olmaması gerektiğini düşünüyordu. Laboratuvar şefi ona bor kimyasının tümüyle incelenmiş olduğunu söylüyor ve başka okyanuslarda hedef gösteriyordu. Ama Stock, kafasını kurcalayan sorunları incelemeye yöneldi. Bu kararlılığının bilimsel hazzını da diboran, B2H6, tetraboran, B4H10, pentaboran, B5H9, ve dekaboran, B10H14, gibi bor hidrürleri art arda bularak yaşadı.Bu bileşiklerin varoluşları ve yapıları, yıllarca kimyacıları şaşırtıp durdu. Buna karşın kuramcılar, Stock'un ölüm tarihinde, BH3 molekülünün varolmadığını henüz açıklayamamışlardı.Üstelik o insanların diborandaki bağ yapıları ile ligili bilgileri yanlıştı. Stock'un buluşları(keşifleri), o zamanki anorganik kimyacıların beklentilerinin ve umutlarının ilerisindeydi. "Bor Ve Silikon Hidrürler" adlı kitabında en yüksek noktasına varan bu çalışma sayesinde kimyanın pek bilinmeyen bir bölgesi şimdi çok hararetli araştırmalara konu olmaktadır.
Alfred E. Stock, arkadaşlarının ve yanında çalıştırdığı kimselerin kendine olan yardımlarını daima açıkça belirten erdemli bir insandır da. Çünkü o sıralarda böylesi bir haslete pek rastlanmazdı. Stock, yalnızca büyük bir bilimci değil, aynı zamanda, şu düşüncelerinden de anlaşıldığı giibi, saygılı ve düşünceli bir insandı:
" Bilimin en önemli sorunu, insanlığın politik, sosyal ve ekonomik kısıtlamalardan nasıl kurtulacağını ve ona daha geniş, daha temiz bir insanlık anlayışının nasıl verileceğini bulmak olacaktır. "